Archief voor February, 2010

U heeft het vast al gelezen in de vorige berichten: ons team in Port-au-Prince werft nu ook Haïtiaans personeel aan. Momenteel hebben al één vrouw en drie mannen zich bij Handicap International aangesloten. Ze zijn tussen de 18 en de 42 jaar oud en ze zijn alle vier enorm gemotiveerd. De voorbije week werden ze steeds belangrijker voor de patiënten.

Het zijn geen kinesitherapeuten en ze hebben geen specifieke opleiding gevolgd, maar toch zijn ze een zeer grote hulp voor de buitenlandse kinesitherapeuten. Eigenlijk vormen ze een belangrijke brug tussen de patiënten en het medische team. Of het nu gaat om de taal, de cultuur, of gewoon de wil om hun naasten te helpen: dankzij hen kunnen we de zorg voor de patiënten op een dynamische manier organiseren.

Ze kregen een korte theoretische opleiding, maar het meeste leren ze uit het contact met de patiënten. Zonder hun competentieniveau te overschrijden, kunnen ze patiënten al helpen om hun zelfstandigheid terug te vinden, door hen naar de verzorgingsruimte te brengen of te assisteren bij de kinesessies.

Mathilde

Het is zover! Alle orthopedische patiënten van Choskal zijn verhuisd naar Sarthe, het grote ziekenhuis voor nazorg dat nog in de steigers staat. De spanning stijgt al sinds enkele dagen ten top in ons kleine ziekenhuis in Choskal. Een spanning die samenhangt met de verhuis naar een meer aangepast gebouw: waterdichte tenten die zonder twijfel minder heet zijn, in afwachting van de verhuis van de hangar, meer comfort, meer plaats, beter aangepaste verzorging, opvangmogelijkheden voor familie… Tegelijk brengt deze verhuis ook een vrees voor het onbekende teweeg: de angst voor de scheiding, want er zijn sterke banden gesmeed tussen de patiënten onderling en tussen de patiënten en het personeel, maar ook de angst voor de volgende stap in de revalidatie (eerste prothese, toestemming om de voet op de grond te zetten…)

De patiënten zijn vervoerd in kleine konvooien, met hun bezittingen en hun familie, en met de hulp van de brancardiers en coördinerende verpleegsters. Alles is perfect verlopen, heel kalm. De clowns namen de tijd om persoonlijk afscheid te nemen van iedereen. Wij hebben ook de tijd genomen om hen in detail uitleg te geven over hun nieuwe verzorgingshuis. Die zorgen verdwenen gedeeltelijk bij de aankomst: de patiënten worden gehergroepeerd per pathologie en in de mate van het mogelijke volgens kamergenoten. Hoewel het ziekenhuis minder “dorp” is dan Choskal, is het echt mooi, functioneel, ambitieus. Al snel zal het zelf ook een dorp worden, daar twijfel ik niet aan.

De ruimte die voorzien is voor Handicap International is ook van grote kwaliteit: goed materiaal, gedeeltelijk nieuw, gedeeltelijk plaatselijk vervaardigd, 200 m² oppervlakte en een team van zeer dynamische kinesisten. Ik heb Luc en Didier aan het werk gezien, en de patiënten, steeds met de glimlach, waren aan het zweten, en niet alleen van de warmte! Ik wacht al vol ongeduld om ze volgende week te vervoegen.

Choskal wordt dan weer een “normaal” ziekenhuis. Het is vol nostalgie dat ik afscheid heb genomen van het personeel en de patiënten die ik zeer goed kende. Olaf, die achterbleef om het contact te verzekeren, zal het niet aan werk ontbreken.

Het avontuur gaat verder. Zelf neem ik een dagje rust voor ik de laatste rechte lijn van mijn missie inga en de kinesisten van Sarthe ondersteun tot de nieuwe ploeg aankomt.

Pierre

Valerie is een 23-jarige studente chemie die gewond raakte toen haar school instortte… Ze heeft onder andere een gebroken dijbeen, dat gestabiliseerd werd met bouten. Vandaag mocht ze zich voor de eerste keer lichtjes opduwen op dit been. Ze gaat dus leren om opnieuw normaal te stappen… Heel haar familie was aanwezig bij die eerste stapjes. Het was feest. “Dit is een nieuw begin, een nieuwe lente”, zei haar vader…

Jacqueline is 25, ondervoed en getraumatiseerd door de verwondingen aan haar voeten en de pijnlijke plekken op haar heiligbeen. Ze ligt al 45 dagen uitgestrekt op haar rug. Maar ze is opgestaan, millimeter voor millimeter, in onze armen (die van mij en die van Billy, één van onze Haïtiaanse assistenten in opleiding) en onder het waakzaam oog van vier Haïtiaanse  verpleegsters. Het was verre van perfect, door de spiertrekkingen, maar ze wou niet meer gaan zitten… Onder groot applaus van de verpleegsters en Billy’s verrukte glimlach.

Men viert vaak feest in Sarthe…

Petje af voor al onze voorgangers: samen met Didier hebben we in Sarthe veel patiënten ontvangen met amputaties of met breuken. Ze zijn allemaal weer mobiel, sterk en functioneel… Wat een werk!

Luc

26 februari 2010, de laatste dagen in Haïti. Hoe zou ik mijn missiemaand in Haïti samenvatten?…

Eerst en vooral zijn het de beelden, blikken, glimlachen en het gelach die me te binnen schieten. Ik herinner mij de getuigenissen van Haïtianen vol waardigheid, de stiltes die meer zeggen dan woorden, de lachsalvo’s omdat het leven gewoon doorgaat “dankzij God”. Lucielle, Rodney, Lovely, Jean, Prophète, Félix en nog anderen…

Vervolgens zijn het de huizen… Fantomen die ronddwalen onder puinhopen, versperringen van stenen, staalplaten, balken, verloren voorwerpen als herinnering aan het verleden. Je blik blijft rusten op levens die brutaal gestopt zijn, bedolven onder het puin op die 12de januari 2010.

En dan zijn er de ontmoetingen, korte of langere, met inwijkelingen. De inzet van fysiotherapeuten, hun professionaliteit en hun gave om te helpen, te overtuigen, onderhandelen, of simpelweg er te zijn wanneer iemand lijdt. Momenten van grote vreugde, kleine momentjes van ellende, steeds dat enthousiasme. Olivier, Mathilde, Viviane, Simon, Geoffroy, Raphaël, Luc. En de opluchting die er komt… een heel netwerk dat elke dag de toekomst plant om handicaps te voorkomen, zodat “le Ko coubé” (de gewonde wordt zo “het kromme lichaam [le corps courbé]” genoemd) zich letterlijk en figuurlijk weer opricht. Dit hele korps dat samengesteld is uit leden van het urgentieteam van Handicap International, die mails sturen en telefoneren vanuit België.

Natuurlijk kan ik niet anders dan hulde brengen aan de ploeg van Artsen zonder Grenzen waarmee we dagelijks samenwerken. Zonder daarbij de samenwerking met ander ngo’s en de vertegenwoordigers van het Haïtiaanse ministerie van Gezondheid uit het oog te verliezen, gericht op het onderzoek en de strategie na de aardbeving. Hoe moet men omgaan met de immense nood aan aanpassing, aan de plaatsing van prothesen bij geamputeerden, aan opleidingen voor de Haïtianen? Hoe moet men de aangekondigde “tweede amputatiegolf” voorkomen, de rehospitalisaties, de blijvende misvormingen door een tekort aan verzorging?

Wat vager flitsen flarden voorbij: deinende muziek als je een auto passeert, geweerschoten, bendeoorlogen, majestueuze bomen bedekt met roze bloemen, naschokken die ons ’s nachts wekken, telefoontjes naar familieleden die ons opnieuw energie geven, … en steeds grote lachsalvo’s van Haïtianen.

Groetjes,

Camille

22 februari, dat is de laatste werkdag in het ziekenhuis van Chancerelle. Morgen verhuizen we alle patiënten naar een nieuwe plek: Sarthe. Veel patiënten zullen er postoperatieve zorgen krijgen en kunnen er revalideren (voor informatie over dit onderwerp zie Olivier 16 februari).

Raphael en ik zijn begonnen aan onze werkdag buiten, achteraan het gebouw … De aarde heeft vannacht gebeefd (4,7 op de schaal van richter, nvdr). Ik heb het niet gemerkt, maar alle patiënten hebben het ziekenhuis met schrik verlaten. De angst voor nieuwe bevingen blijft erg aanwezig.

Maar behalve deze voelbare spanning is onze dag ook gevuld met glimlachen. Die van getraumatiseerde patiënten die weer beter worden.

Luc, kinesist

Te vaak wordt gedacht dat men in bed moet blijven als men nog niet hersteld is. Het is dus niet gemakkelijk om onze patiënten te overtuigen op te staan. Nochtans genezen de patiënten door te bewegen. Ze moeten bewegen zodra dat mogelijk is.

We moeten dus de hele dag onderhandelen … We spenderen veel tijd aan het naar buiten brengen van patiënten die amper kunnen bewegen en het overtuigen van zelfstandige patiënten om zelf naar buiten te gaan en te gaan wandelen.  We moeten ook de familie overtuigen en hen vragen om hun naasten aan te moedigen …

We hebben met onze partners ter plaatse over dit probleem gepraat en besloten om gebruik te maken van plaatselijke ‘clowns’ om zo de patiënten te overtuigen om te bewegen en hun te warme en overbevolkte tent te verlaten.

Die clowns werken al regelmatig in het ziekenhuis. Ze gaan langs de tenten om te zingen en basishygiëne (handen wassen, tandenpoetsen, plassen in het toilet …) te promoten. Deze keer hebben ze een kleine show buiten de tenten georganiseerd. Het voor de hand liggend excuus voor het feestje is het afscheid van het afdelingshoofd chirurgie van het ziekenhuis die hier erg geliefd is. Een uur lang heeft men de patiënten naar de plek van de korte voorstelling gebracht. Het was een overdonderend succes! Bijna iedereen is gekomen, zelfs de minder zelfstandige patiënten. Een groot succes!

Gedurende een uur heeft iedereen gelachen, gezongen, geroepen, geapplaudisseerd. De patiënten die gewoonlijk lijden zien, de mensen die te zwak zijn om hun vreugde te uiten, hebben zo gelachen en gezongen dat je de indruk kreeg dat alle zorgen even vergeten waren.

Pierre, ‘docteur bougé’

Vijf weken na de aardbeving beginnen onze patiënten autonoom te worden en gaan ze sterk vooruit. Ze gaan regelmatig langs de operatiekamer om de verbanden te verschonen en de wonden te ontsmetten zodat ontstekingen vermeden worden. Patiënten met breuken kunnen hun geopereerde been nog niet op de grond zetten, maar komen terug op krachten en hebben nu ook de nodige middelen zoals looprekken en krukken om zich voort te bewegen. Een groot deel van ons werk bestaat erin om hen aan te sporen om zich recht te zetten, te bewegen en zich te verplaatsen. Enkele onder hen worden uit het ziekenhuis ontslagen. Ze komen later terug en zullen dan door ons team van orthoprothesisten opgevangen worden om hun eerste prothese te passen en te leren gebruiken.

Gisteren was ik gefascineerd door onze patiënten. Op het einde van de dag nam ik een stapje terug en stelde voor aan wie dat wilde om een foto te maken die ik ga afdrukken als herinnering aan hun periode in het ziekenhuis. Het was een succes. Iedereen wilde tonen hoe veel hij of zij al vooruitgang geboekt had en iedereen hield zich fier rechtop. Het werd een lange fotoshoot, veel langer dan verwacht. Ik stel hier enkele patiënten aan jullie voor. De glimlach op de gezichten kwam heel spontaan. Soms heb ik de indruk dat zij het zijn die onze moraal opkrikken…

Klik op de tumbnails hieronder en bekijk de foto’s van onze patienten en lees hun verhaal

[View with PicLens]

Ik zou graag de 110 andere patiënten in de twee ziekenhuizen waar we werken voorstellen, maar dat is onmogelijk. Ik wil met deze glimlachende mensen tonen hoe dankbaar ons werk hier is en ook even de mensen bedanken die het mogelijk maken: onze coördinatoren Camille, Mathilde en Olivier (die ook volop de toekomstige projecten van Handicap International in Port-Au-Prince voorbereiden), de steun van de donateurs en onze omgeving en het personeel op de hoofdzetel van Handicap International in Brussel.

In naam van onze patiënten en van onszelf bedankt!

Pierre, ‘docteur bougé’ (zoals ze ons in het creools noemen).

Ziehier een verhaal dat ik heb meegemaakt in het ziekenhuis van Martissant, in Port-au-Prince. Dit ziekenhuis krijgt veel jonge patiëntjes over de vloer: kinderen met bronchiolitis, longontsteking, schedeltrauma’s, tetanus, te vroeg geboren baby’s, … Hier werken, was voor mij menselijk gezien een zeer verrijkende, maar tegelijk ook heel droevige ervaring. Zo werd er onlangs een prematuurtje geboren van slechts 1 kg. Een nietig lijfje, beentjes niet groter dan mijn duim, armpjes zo dun als mijn wijsvinger, … Echt een minuscuul wezentje.

Op een avond, na mijn dienst bij een dertigtal gewonde slachtoffers van de aardbeving, ben ik naar de baby toe gegaan. De arts was net bronchiale aspiratie aan het toepassen. Ik heb hem mijn hulp aangeboden, maar toen ik het hoofdje van de kleintje vasthield, zodat ik het met behulp van een met een spuit verbonden buisje kon helpen ademen, zag ik meteen dat hij niet meer ademde. Was het al te laat? Dankzij zijn geïmproviseerde ‘montage’ slaagde de arts erin om het kind te reanimeren. Er was weer hoop.

Een paar uur later is de baby dan toch gestorven.

Dit trieste voorval herinnert ons eraan hoe kwetsbaar het leven is. Ik wou dat ik alleen maar positieve ervaringen te melden had. Maar er zijn nu eenmaal dag in dag uit moeilijke momenten waarbij we onvermijdelijk op onze beperkingen botsen. We moeten dan telkens weer onze moed bijeenrapen, want andere patiëntjes kunnen we wél nog redden.

Raphael, kinesitherapeut

Niet veel van mij gehoord de laatste tijd? Niet moeilijk. We zitten volop in de voorbereiding van onze intrek in een ziekenhuis dat zich uitsluitend toelegt op ‘postoperatieve trauma’s’ 100 bedden in 3 dagen, die er al snel 150, 200 en 250 worden voor patiënten die in een ziekenhuis moeten worden verzorgd na een amputatie, een open of gesloten botbreuk, uiteenlopende wonden…of die een chirurgische ingreep moeten ondergaan om het verminkte lichaamsdeel klaar te maken voor een eerst voorlopige en daarna definitieve prothese.

Dit ziekenhuis – een loods van 10 000 m² die door AZG opgeknapt en medisch uitgerust werd – werd op 18 dagen tijd op poten gezet. Doel was onze capaciteit te verhogen, om tegemoet te kunnen komen aan de groeiende behoefte aan postoperatieve zorgen en om de opvang van patiënten nog te verbeteren. We beschikken er over een kinezaal met materiaal dat ter plaatse werd vervaardigd of vanuit België werd opgestuurd: bruggen, trappen, spiegels, een parcours dat personen met een prothese voorbereidt op de dagelijkse problemen waarmee ze te maken zullen krijgen.
Deze zaal en dit materiaal zijn een zeer kostbaar hulpmiddel voor de kinesitherapie die de patiënten nodig hebben. Een kostbaar hulpmiddel voor de mobiele dokters in Choskal, Martissant en Chancerelle, die de voorbije dagen blijk heel wat creativiteit aan de dag hebben gelegd om met enkele patiënten aan de eerste zwaardere zorgverlening te beginnen (zie het verhaal van Simon, Geoffroy en Pierre hieronder).
De komende dagen zal er in een aanpalend gebouw een prothesewerkplaats worden ingericht voor het aanbrengen van voorlopige prothesen, en begin maart zullen de eerste 200 voorlopige prothesen vanuit België in Port-au-Prince aankomen. Met dezelfde vlucht zullen ook drie orthoprothesetechnici meekomen. Net op tijd om de patiënten te helpen die klaar zijn voor een voorlopige prothese. Tussen de amputatie en het aanbrengen van de voorlopige prothese moet men namelijk 1 tot 3 maanden tijd laten zodat de wonde zich goed kan sluiten en de patiënt via dagelijkse kine de spieren ter hoogte van het geamputeerde lichaamsdeel kan ontwikkelen, zodat het lichaamsdeel net boven de amputatie weer beweeglijk wordt. Voordat een zogenaamde definitieve prothese wordt aangebracht (die in werkelijkheid echter om de 3 tot 5 jaar moet worden vervangen gedurende de rest van het leven van de persoon), moet nog eens 1 tot 3 maanden worden gewacht.
Tot slot zal er in dit tweede gebouw nog een tweede zaal op dezelfde manier worden uitgerust, maar dan om alle Haïtianen op te vangen die ambulante verzorging nodig hebben. Hier worden dus de patiënten behandeld die niet hoeven worden opgenomen maar die regelmatig bij de kinesitherapeut moeten langsgaan, om met hun prothese te leren werken, en om die te laten bijstellen door de orthopedist.
Het is fantastisch te mogen meewerken aan dit ‘avontuur’, want deze mensen met hun geamputeerde ledematen wachten vol ongeduld op die vreemde toestellen die hen morgen weer de kans geven rechtop te staan en hun waardigheid terug te vinden. Dit alles is ook mogelijk door uw steun, en daarom wil ik met u de hoop en de glimlach delen die wij elke dag van onze patiënten krijgen.

Olivier, coördinator

Een jonge geamputeerde Haïtiaan ligt te bidden op zijn bed. Wanneer hij klaar is, en voor hij met zijn revalidatie begint, legt hij mij uit dat hij doopsgezind is. Hij zegt dat hij ook in voodoo gelooft. Volgens hem worden Haïtianen geboren met voodoo en leren ze doopsgezind of katholiek te zijn. Hij legt uit dat er in het Voodoo-geloof positieve geesten en negatieve geesten zijn. “Het probleem”, gaat hij verder, “is dat je om goede geesten tegen te komen, die positieve dingen in je leven brengen, sterk moet zijn. Je moet een goede fysieke conditie hebben. Als je ziek bent, fysiek verzwakt, is het moeilijk om de positieve krachten te bereiken.” Daarom moet je altijd “Kimbé fem, pas lagé” – sterk zijn, niet opgeven.
-    Wat is mijn toekomst, nu ik een been kwijt ben?
-    De toekomst? Die bestaat. Het zal in het begin niet gemakkelijk zijn, maar met je prothese kun je zeker “campé fem” (flink je mannetje staan).
Met een brede glimlach deed de jongeman daarna zijn revalidatieoefeningen. Zijn toekomst is al begonnen.

Camille, coördinatrice kinesitherapie