Archief voor January, 2010

Zaterdagochtend 30 januari om 6 uur. Afspraak op de luchthaven van Zaventem. Door de sneeuwval heeft onze vlucht meer dan twee uur vertraging. Daardoor missen we natuurlijk onze tussenvlucht in Madrid, die ons naar Porto Rico en vervolgens naar Santo Domingo had moeten brengen. Da’s niet erg, want uiteindelijk komen we vroeger dan gepland aan in Santo Domingo dankzij een rechtstreekse vlucht.

In het kader van onze missie werken we in dezelfde ziekenhuizen als AZG. Vandaar dat we samen met een aantal leden van hun team een konvooi vormen van tien wagens. Op naar Port-au-Prince.

Na twee dagen reizen, rijden we de hoofdstad binnen, waar we gaandeweg de vreselijke gevolgen van de aardbeving en de massale ellende ontdekken. Ter plaatse krijgen we onze eerste briefings over de toestand in de Haïtiaanse hoofdstad.

In het hoofdkantoor ontmoeten we twee van onze collega’s: Viviane en Raphaël. Olivier Champagne, een andere kinesist, is al in het ziekenhuis van Choskal. Simon reist hem meteen achterna om hem te helpen. Het ziekenhuis van Choskal ligt in de beruchte wijk Cité-Soleil.

Simon en Olivier, kinesitherapeuten

Een telefoontje van Handicap International laat ons weten dat het materiaal is aangekomen en dat we de krukken kunnen beginnen ronddelen. Dat is een echte opkikker omdat er vele patiënten nu kunnen beginnen te stappen met hun verbanden, iets wat essentieel is om complicaties te voorkomen. Ikzelf ben aan mijn laatste dag begonnen in Port Au Prince en ik maak een balans en planning op voor de eerstkomende dagen. Ons team wordt versterkt met nog minstens drie kinesisten, er wordt meer materiaal besteld en we hopen dat de orthopedische patiënten nu snel kunnen beginnen met hun revalidatie (van verzorging van open wonden naar breuken behandeling toe). Ik neem afscheid van mijn collega’s en bereid me voor op de lange terugreis. Onderweg krijg ik wat tijd om op adem te komen en na te zinderen over wat ik allemaal te zien kreeg de laatste dagen: ik heb het gevoel dat sommige emoties nog verwerkt moeten worden in de komende dagen  , gelukkig hebben we ons team altijd gebruikt als een gespreksgroep ‘s avonds waar de tijd namen om van gedachten te wisselen en mekaar te ondersteunen .

De krukken zijn aangekomen - Willima Daniëls voor Handicap International

Onze gevoelens zijn maar een druppel in de oceaan als we dit moeten vergelijken met het leed dat de Haïtianen moeten doorstaan voor de toekomst. Op de terugweg heb ik nog wat tijd om de ruines te zien, ik hoop er nog eens terug te komen en dan een land te bezoeken dat herontwaakt is uit dat puin.

Het eerste nieuws dat we vandaag binnen krijgen is de voorlopige balans van de actie 12 12 ten voordele van Haïti. Het is een waar succes. Het doet ons de dag goed beginnen om te weten dat in België het publiek zeer vrijgevig is geweest en dat sterkt ons in het werk. De naschokken, de zorgwekkende toestand van de nieuwe gewonden die worden opgenomen, de onrust rond de hospitalen omdat er niet genoeg voedsel is voor de overlevenden en het uitblijven van massale hulp omdat de luchthavens en zee haven niet toereiken beginnen door te wegen op het Haïtiaans personeel. Maar ondanks deze vertragingen blijven ze erin geloven dat een volgende dag beter nieuws zal brengen. Wij hopen dat met hen mee…

Na een korte balans gemaakt te hebben met mijn collega kinesiste Viviane overleggen we hoe we de volgende dagen het werk gaan verdelen tussen de drie hospitalen en hoe we ons zullen aanpassen aan de evolutie van de toestand van de gewonden. Naargelang de dagen vorderen zullen er meer patiënten komen opdagen in de ziekenhuizen. Olivier een Belgische kinesist komt ons vandaag vervoegen en gaat beginnen met de orthopedische gevallen op te nemen. Viviane en ik spitsen ons toe op de neurologische gevallen en brandwonden, om zo snel mogelijk een referentiesysteem op te zetten om deze patiënten ofwel te evacueren voor medische behandeling ofwel een evaluatie te maken om hun behandeling degelijk op te starten. We maken ook een balans op rond het nodige materiaal voor die behandelingen: krukken, kussens, rolstoelen, elastische verbanden, .. . Het hoofdkantoor van Handicap International in Brussel zorgt ervoor dat er overmorgen een bestelling zal binnen komen. Het doet goed om te weten dat zij ondanks het tijdverschil en de afstand ons bijstaan en de situatie op de voet volgen.

Olivier, Belgisch kinesist aan het werk - William Daniëls voor Handicap International

Tijdens de twee laatste dagen hebben we beiden een betere kijk gekregen op wat er moet gedaan worden qua voorbereiding om de open breuken te revalideren en de amputaties op te volgen. Die twee aandoeningen zijn gelinkt met elkaar omdat de ene (open breuk) nog altijd kan leiden tot de andere (amputatie). Dat risico is er altijd als een infectie zich in gangreen omzet. Het is dus een beetje een race tegen de tijd die alleen kan gewonnen worden door de wonden proper te houden .

De Haitïaanse verpleegsters werken ook dag en nacht om alle verbanden tijdig te verschonen en plaats vrij te houden voor de nieuwe patiënten die worden opgenomen. Dit laatste vormt eigenlijk een tweede race omdat die nieuwe patiënten nog geen behandeling hebben gehad en hun open wonden zijn zwaarder geïnfecteerd. Er is dus meer kans dat amputatie de enige oplossing is…

Een ander punt zijn de zwaargewonden die verlamd zijn geraakt . We weten dat tijdens een aardbeving de eerste uren cruciaal zijn voor mensen die vastzitten met een beschadiging van hun ruggenmerg. Indien hun halswervels zijn aangetast, is het een kwestie van enkele minuten om van verstikking aan hun einde te komen. Degenen die vanonder het puin worden gehaald en nog ademen zijn meestal zwaar verlamd aan hun ledematen en hebben dringend gespecialiseerde  hulp nodig om te revalideren. Na aardbevingen zijn het meestal de rugwervels die aangetast zijn door verplettering van de wervels.

We kunnen enkele slachtoffers met wervelbeschadigingen ontmoeten. Mevrouw Josephine is 53 jaar oud en woonde met haar dochter, zoon en echtgenote in een buurt ten zuiden van Port-Au-Prince. Tijdens de aardbeving zat ze in haar huis op de tweede verdieping, in paniek rende ze naar haar balkon en werd weggeslingerd, viel enkele meters lager en werd bedolven onder het puin. Met de dokters kijken onderzoeken we haar en de diagnose is zeer zwaar: een letsel aan haar vierde halswervel met verlies van gevoel en beweging in handen en voeten. Er wordt eerst een behandeling opgezet om haar complicaties te voorkomen: haar familie moet haar iedere 2 uren omdraaien, urinaire sonde inzetten en misschien moet ze geëvacueerd moet worden voor een chirurgische ingreep om haar nek te stabiliseren. Het belangrijkste blijft nu om haar familie meer informatie te geven en het voorkomen van doorligwonden en urinaire infecties . Er wacht haar en haar familie een lang en bang wachten op positieve overlevingskansen in de eerste dagen …

Hier heeft de natuur zeer zwaar toegeslagen …

Voor dag en dauw maken we ons klaar om naar een volgend hospitaal te gaan. Zoals gisteren liggen de patiënten in de binnenkoer uit angst voor de naschokken. We kunnen ons ervan vergewissen zodra we het gebouw bekijken en de nieuwe barsten kunnen zien bij het operatie kwartier. Een beetje later begeven we ons in de tenten om de patiënten te zien. Met de sociale werkers beginnen we aan de eerste patiënten uit te leggen wat er hun te wachten staat na een amputatie. Velen zijn nog in shock en naast hun ledemaat verloren te hebben, moeten ze ook hun verdriet verwerken van het verlies van een familie lid of kennis. Voor velen was de ervaring om vast te zitten onder het puin (soms urenlang) een echte nachtmerrie die hen zal markeren voor het leven. Daar de eerste zorgen werden gegeven om hun ledemaat te redden (soms werden ze vanonder het puin gerukt), weten velen onder hun nog niet tot welke mate ze zijn geamputeerd (daar hun ledematen nog in verbanden liggen). De vraag is ook hoe na een tweede amputatie hun stomp chirurgisch moet aangepast worden. Dit verontrust hen nog meer omdat ze de ervaring van een nieuwe amputatie niet weer willen meemaken. We leggen hun dan uit dat ze verzorgd worden om uiteindelijk weer te gaan lopen en dat een tweede operatie noodzakelijk is, net zoals de pijn en de oefeningen die daarna volgen. Zo hebben we de ronde gedaan bij 17 patiënten om hun degelijk in te lichten en voor te bereiden. Tijdens de oefeningen vergewissen zich velen ervan dat ze nog kunnen bewegen, dat de pijn dragelijk is en dat we hun stimuleren. We geven hun ook informatie over hoe het verder moet en hoe ze hun oefeningen moeten doen om de spieren voor te bereiden op een prothese.

Na een lange dag maken we een balans op van wat er eerst moet gedaan worden en met de lokale dokters krijgen we de opdracht om enkele speciale gevallen te behandelen waarvoor ze niet meteen een oplossing zien. Maar eerst een beetje nachtrust.

We begeven ons naar de binnenstad om naar het eerste ziekenhuis te gaan maar onderweg komt het verkeer tot een stilstand… een naschok, iets waarmee we de eerstvolgende dagen moeten mee leren leven. Deze naschokken zorgen voor veel ongerustheid bij de bevolking. Voor de vele gelukkigen die hun huis nog altijd hebben rechtstaan, betekent dat nog niet het einde: velen zijn bang om terug in hun huis te slapen. Uit voorzorg slapen ze onder de blote hemel. Wanneer ik aankom in het ziekenhuis wordt dat nog duidelijker: alle patiëntenbedden werden ondergebracht in tenten op de binnenplaats van het hospitaal… .

Dit legt een zware last op het overbevolkte ziekenhuis dat normaal 60 bedden heeft. Wanneer ik de eerste patiëntenlijst zie tel ik 134 gewonden. De eerste selectie voor de revalidatie geeft de volgende balans: 78 vrouwen, waarvan 23 kinderen met meestal verpletterde benen en onderbenen die al een eerste verzorging kregen en wiens wonden nu verschoond worden. We beginnen dan ook dadelijk met gipsverbanden aan te brengen op verzorgde wonden, dit in afwachting totdat de chirurgen hun taak kunnen beginnen. Onze rol is om de gipsverbanden goed aan te passen zodat de breuken vroeg rechtgezet worden en er geen vervormingen optreden tijdens de orthopedische behandeling. De eerste 17 amputaties die we nakijken waren het gevolg van open wonden die zodanig besmet waren (aangetast door gangreen) dat amputatie de enige oplossing was: meestal onderste ledematen en hier ook: vrouwen en kinderen.

‘s Avonds vertelt mijn collega Viviane me haar verhaal over de ongeveer 13 mensen met zware brandwonden. Er was een ontploffing van een benzinestation tijdens de aardbeving waardoor heel wat mensen verbrand raakten. De mensen die ze behandelde zullen een moeilijke revalidatie zullen moeten ondergaan met veel pijn.

De reis verloopt zonder enige problemen tot in Santo Domingo in de Dominicaanse Republiek die grenst aan Haïti. We komen daar rond middernacht aan. We worden opgevangen door de lokale medewerkers die ons naar Port-Au-Prince zullen brengen. Na een korte nacht van drie uurtjes slaap begint de busreis van negen uur. Omdat de luchthaven in Port-Au-Prince overbelast is zitten we samengepakt met ander collega’s: chirurgen, verpleegsters, logistieke medewerkers en psychologen die als één team de zaken op samen zullen aanpakken. Het is vooral die samenwerking tussen iedereen die het succes garandeert en die het verschil zal maken voor het leven van de slachtoffers. Het straatbeeld na de grensovergang tussen de Dominicaanse Republiek en Haïti wordt grimmiger: vrachtwagens volgeladen met goederen, loeiende sirenes, auto’s met gewonde mensen, Haïtianen die de grens willen oversteken voor verzorging en opvang… . Na een desolaat landschap van vernielde huizen en straten worden we verwelkomd door de lokale medewerkers die ons met de beste opvang omringen en ons de slaapvertrekken toewijzen. Ik sta verbaasd dat ze hiervoor de energie hebben na al wat ze al hebben doorgemaakt. Het deel van de stad waar we verblijven is minder zwaar getroffen maar er is ook geen stromend water en winkels en kraampjes zijn allemaal gesloten. Het zijn vooral de lokale Haïtianen die ons respect afdwingen om toch altijd vriendelijk, behulpzaam en met een glimlach er alles aan doen om het ons gemakkelijk te maken. Vele onder hen hebben familieleden verloren, hun huis, er is veel onzekerheid over hun toekomst. Ik probeer wat te slapen want het is zeer laat.

Ik laat mijn werk in Vietnam voor Handicap International even achter en vertrek naar Haïti. Nog even een laatste check doen op het internet om te vernemen hoe mijn reis zal verlopen. Ik moet zien hoe ik in Brussel geraak voor zondag morgen om er het noodhulpteam te ontmoeten en een laatste briefing te krijgen rond de laatste ontwikkelingen na de zware aardbeving in Haïti. Tijden mijn reis tussen Hanoi en Brussel kan ik wat beelden zien op de lokale TV. De situatie is zeer ernstig. Men spreekt over meer dan 50 000 doden en 100 000 gewonden . Op zondagmiddag ontmoet ik dan het noodhulpteam en mijn collega kinesitherapeute, Viviane, met wie ik zal afreizen naar Port-Au-Prince om daar een team van Artsen Zonder Grenzen (AZG) dat de slachtoffers verzorgt te vervoegen. Hun eerste rapporten zijn alarmerend: de drie hospitalen waar ze werken zijn overspoeld met zwaargewonden: meestal vrouwen met verpletterde ledematen die moeten verzorgd worden om hun een kans te geven om te overleven in de eerste uren … Uit ervaring weet ik dat dit alleen het begin is van een lange weg naar hun revalidatie. Een hoog percentage zal moeten geamputeerd worden indien ze te lang op een verzorging van hun open wonden moeten wachten . De medewerkers van AZG hebben Handicap International met aandrang gevraagd om zo snel mogelijk ter plaatse te komen en de orthopedische verzorging op te starten en voorzorgsmaatregelen te nemen om zwaardere letsels te voorkomen op lange termijn.