De blog van China

Op woensdag 14 april 2010 werd de Prefectuur van Yushu in China getroffen door een geweldadige aardbeving. De Belgische revalidatiespecialist Eric Weerts is nu terug in China voor nazorg van zware gevallen en om vorming te geven aan lokaal medisch personeel. Hij vertelt over het werk van de afgelopen drie dagen.

Mijn collega’s Didier en Susanne hebben hier de laatste vier weken gewerkt. Ze hebben me uitgelegd wat ze al gedaan hebben in het Provinciaal  en Universitaire Hospitaal van Qinhai. Deze twee hospitalen vangen ongeveer 400 slachtoffers op van de aardbeving die op ongeveer 800 km ten noorden lelijk huishield. Ik begeef me met mijn twee Tibetaanse collega’s naar de afdelingen waar de meeste gewonden zijn opgenomen. We zijn bijna een maand na de aardbeving die meer dan 12.000 gewonden maakte. De autoriteiten verwachten dat er ongeveer een duizendtal onder hen zware en levenslange gevolgen zullen overhouden aan deze aardbeving. Het is dus een noodzaak om die slachtoffers zo vroeg mogelijk te identificeren (net zoals we deden tijdens de enorme aardbeving twee jaar geleden in Sichuan, die meer dan 250.000 gewonden had gemaakt). Het informatiesysteem dat Didier en Susanne hebben opgezet werkt zeer goed: identificatie van het slachtoffer, een medisch dossier dat een prognostiek geeft over de gevolgen op lange termijn en vooral een contactpunt waar men hen kan vinden na hun ontslag uit het hospitaal voor verdere opvolging. Een goede nazorg is namelijk cruciaal.

Het hoofd van de afdeling in het Universitaire ziekenhuis leidt ons naar een aantal patiënten dat breuken heeft opgelopen aan de wervelkolom en het is nu onze taak om uit te maken of enkelen onder hen een dwarslesie opgelopen hebben of niet… . Dit betekent een ernstige verlamming.  Tijdens de vorming voor het personeel in de namiddag gaan we nog eens door de dossiers van de  5 patiënten die we hadden gezien in de voormiddag. We kunnen er geen doekjes om winden: van de 5 personen met wervelbreuken, zijn er 3 volledig verlamd vanaf hun onderste ledematen, de 2 anderen zullen na een maand of twee weer kunnen stappen …

Lapha, mijn Tibetaanse collega heeft nu een diepgaand gesprek gepland met de 3 verlamden om hun families duidelijke informatie te geven. We moeten zeer droevig nieuws brengen aan de families… en we moeten hen een leidraad geven die hen duidelijk maakt dat er nog veel dingen mogelijk zijn desondanks de verlamming. Mits vele aanpassingen en veranderingen in het leven van het slachtoffer en zijn omgeving.

Wat de lange termijn betreft krijgen we nieuws vanuit ons bureau in Beijing dat er een project zal opgezet worden in de aardbevingzone zelf om de zwaarste gevallen op te volgen voor de moeilijke maanden die gaan volgen voor de meesten die terug naar huis moeten: zware verwondingen, huizen vernield en familieleden die de ramp niet hebben overleefd in een koud klimaat op 4000 meter hoogt … Het zal een moeilijke weg  terug naar huis worden … ”.

Eric Weerts

Ik ben nu bijna aan het einde van mijn verblijf in China en begeef me in een van de laatste dagen naar een ruraal gebied dat zwaar getroffen werd door de aardbeving. We gaan nu mensen bezoeken die niet in tijdelijke kampen verbleven maar in tenten en zelfgemaakte schuilplaatsen leven in afwachting van de voltooiing van hun huis (dat wordt heropgebouwd met de steun van de regering in zekere mate). De avond daarvoor had ik kennis gemaakt met een lokaal alcoholisch brouwsel dat mij nog even nazit ’s morgens (er werd me duidelijk gezegd dat het weigeren van het proeven van een slokje,  aangeboden door de hospitaaldirecteur nog wel), onbeleefd overkomt - dus “beleefd blijven” was de boodschap). Ik heb echter niet veel “ontnuchtering” nodig wanneer we aankomen in de dorpen waar elk huisje aangetast werd door de aardbeving. De meeste bewoners leven naast hun vernield huis (in heropbouw) en het lijkt of het hele gebied platgelegd werd en de mensen nog altijd in de krotten wonen.

We bezoeken een oude dame rond de 80 jaar. Toen de aardbeving begon zat ze nog in haar woning en kon niet goed uit haar voeten door haar leeftijd: ze bleef onder het puin en moest er zowat ”vanonderuit” geamputeerd worden …

Die amputatie was de enige manier om haar levend vanonder het puin te halen. Wanneer de medewerkers van Handicap International haar ondervragen klaagt ze niet al te veel over haar amputatie, ze ziet er meer naar uit om weer in een normale woning te verblijven met haar familie. Het is een kranige oude dame die nog altijd iets verwacht van het leven ( ze wil nog stappen, ze wil een eindje wandelen in haar straat, ze wil een waardige oude dag…). Die 12 mei 2008 zit nog altijd in haar hoofd, alsof het gisteren gebeurd is. Haar rolstoel en materiaal word nog wat bijgesteld, maar het gesprek met de medewerkers doet haar meer goed, ze heeft veel te vertellen en voelt dat we haar meer begrijpen dan haar omgeving die het allemaal al gehoord hebben van haar, keer op keer.

We nemen de auto terug naar het hospitaal in ZhunDao. Ik begin nu wel echt in te zien wat die vernieling heeft veroorzaakt bij de mensen, de materiele schade is zichtbaar , maar de psychologische schade en de verwerking van zulk evenement blijft nog altijd nazinderen in de hoofden van velen, tien maanden daarna. En die schade blijft onzichtbaar.

Ik neem afscheid van de fantastische medewerkers met wie ik heb kunnen samenwerken de laatste dagen. We nemen nog enkele technische punten door met vooral de nadruk te leggen op het feit dat het revalidatieproces van de slachtoffers zich nu meer moet toespitsen op de toegankelijkheid van hun woonsten en de sociale and psychologische bijstand om het trauma te verwerken.. of het nu zichtbaar of onzichtbaar is …

Er wacht me een lange reis terug naar Vietnam - Hanoi. Mijn verwachtingen om enkele mensen terug te zien na tien maanden werden ingevuld. Voor sommigen (en vooral eentje dan) heb ik de stem nog niet kunnen horen. Ik ga dus zeker nog eens terug in de nabije toekomst!

Op 12 mei 2008, begon de dag voor Wanglin net zoals alle anderen. Ze was 17 en bereidde zich voor om haar hoger secundair onderwijs af te maken. Deze plannen warden haar abrupt ontnomen toen haar school in Beichuan instortte en ze vanonder het puin werd gehaald, zoekend en snakken naar adem en lucht. Ze had het geluk een van de eerste slachtoffers te zijn die in het eerste uur na een ongeval op een traumatologische dienst belandden en konden beademd worden.

Ze werd overgebracht naar het China Western Hospital in Chengdu om verdere behandeling te krijgen voor haar nekwervels om te zien of de verlamming die ze had nog kon voorkomen worden. Het baatte niets, de diagnose zag er niet goed uit en ze zou beademing nodig hebben voor de rest van haar leven, met weinig kans om meer te kunnen bewegen dan de spieren van haar gezicht, nek en schouders.

Toen Handicap International begon te werken in de dagen na de aardbeving van 12 mei, werd Wanglin aan ons voorgesteld. Samen met mijn collega Didier zijn we begonnen met haar ledematen te mobiliseren en ervoor te zorgen dat ze haar tractiesysteem zo goed mogelijk kan verdragen. Dit systeem houdt de nek recht dankzij een gewicht dat vast zit aan een  koepel die in de schedel wordt geschroefd. Ze zat ook op kunstmatige beademing en kon alleen maar spreken met haar ogen …. en de tranen die er uit vloeiden.

Na drie weken behandeling werd het zeer duidelijk dat ze die beademing nog lang zou nodig hebben en dat haar nekwervels nog lang moesten gerekt worden om de uitval van haar beademings zenuwen te voorkomen. De dokters en staf in het hospitaal waren overspoeld met zulke gevallen, de meesten haalden het niet.

Wanglin had een overlevingswil die velen toen niet konden hebben. Er werd me verteld dat ze nu op een andere afdeling ligt in hetzelfde ziekenhuis. Ik heb een afspraak met haar behandelende artsen die me uitleg geven rond haar situatie. Haar vader en zuster hadden de ramp overleefd en die zorgen nu voor haar om haar bij te staan. Het probleem ligt nu meer in hoeverre ze nog moet beademd worden, hoe ze een rolstoel kan gebruiken en eventueel haar mond, kin en nek bewegingen kan omzetten in het besturen van gereedschap zoals een stick om boeken om te bladeren, een klavier te gebruiken om te kunnen communiceren. Het goede nieuws is dat ze een speciale rolstoel kan krijgen. Ik werd gevraagd of het mogelijk was om te zien welke bewegingen ze kan doen die nuttig kunnen zijn voor zulke apparatuur.

Het weerzien is hartelijk! Ze verwelkomt ons met een brede glimlach die we gewoon van haar waren. Na tien maanden kan ze rechtop zitten en heeft ze ondertussen veel zelf geoefend om een stick te plaatsen in haar mond en die te bewegen over een klavier dat ze nu kan gebruiken. We doen enkele testen en het blijkt dat ze het klavier tamelijk goed kan gebruiken. Ze kan ook beter praten en is zeer alert voor alles rondom haar heen! Dat half uurtje heeft zeer goed aangevoeld na die laatste keer verleden jaar.

Nadat we afscheid van mekaar nemen, hebben we nog een klein gesprek met haar verzorgers. Iedereen zat er een beetje onder de indruk bij (vooral degenen die zelf ook een dochter van 18 jaar hebben). Het blijkt dat haar toekomst nog altijd onzeker is daar er een plaats moet gevonden worden om haar naar een woonplaats te laten gaan en de verzorgers wisten nog altijd niet goed hoe dat zal moeten gebeuren. Haar familie wacht nog altijd op een huis om haar te kunnen opvangen. Dit kan alleen maar indien ze niet meer constant beademd moet worden.

Deze aardbeving heeft veel verwoest die dag, haar wilskracht is zeer sterk geweest en ze is een soort symbool geworden voor velen die toen nooit zouden gedacht hebben dat we vandaag allemaal bij haar staan.

Er zijn soms personen en belevingen die een kras op je ziel kunnen achterlaten …

Vandaag beginnen we met de bezoeken aan de tijdelijke kampen die werden opgezet rond the omgeving van Mianzhu. Ik heb ’s morgens een kleine vorming gegeven voor enkele patiënten samen met de behandelende kinesisten en dokters. De meeste mensen met een dwarsleasie na de aardbeving zitten nu in hun tiende maand na het ongeval, dit is meestal de periode voor de meesten dat ze hun activiteiten thuis moeten beginnen. Maar dit is niet mogelijk in deze context omdat de meesten nog altijd in tijdelijke kampen zitten. Ze wachten op hun verhuis en dan meestal nog naar een huis dat nog niet helemaal klaar is en aangepast aan hun situatie.

Zo hebben we twee personen ontmoet die, alhoewel goed opgevangen werden in de eerste maanden na hun ongeluk, een zekere achteruitgang vertoonden omdat ze ontmoedigt waren. Ze dachten namelijk terug te gaan naar hun oorspronkelijk dorp, maar dit is nog niet mogelijk was omdat hun huis nog niet af is. Een persoon die dan besliste toch te blijven maar in een tent naast de werf van zijn onafgemaakt huis, viel van zijn bed tijdens een verplaatsing en brak zijn dijbeen. Het huisbezoek werd afgesloten met een dringende overplaatsing terug naar het ziekenhuis om de twee dagen oude breuk te behandelen.

De andere persoon besloot ook naar zijn huis terug te keren, maar de lokale autoriteiten raadde hem voor zijn eigen veiligheid aan dit nog niet te doen. Hij kon wel nog op de tuinen en velden errond werken. Hij besliste met zijn driewieler op en af te rijden vanuit het kamp naar zijn velden. Onderweg had hij een aanrijding met een auto. Hij kwam er gelukkig ongedeerd vanaf, we konden dit bijna niet geloven toen we zijn driewieler zagen. Hij vroeg ons alleen maar een nieuwe driewieler… Wat we daarna vernomen tartte bijna onze verbeelding. Het scheen dat hij al een dwarsleasie opliep voor de aardbeving, tijdens de aardbeving kreeg hij een tweede ongeluk met kleine gevolgen en nu een ongeluk met zijn driewieler. De patiënt nam dit helemaal ludiek op en voelde dat hij in een goed jaar geboren was, dat hem heeft beschermd heeft van veel pech. Het stemt in elk geval tot nadenken over de situatie van iemand met een handicap tijdens een natuurramp. Hieronder een foto van zijn driewieler na het accident.

Terug in de rampzone tien maand na de aardbeving

Na een ” korte ” vlucht naar Chengdu, neem ik een taxi naar het bus station om Deyang te bereiken. Onderweg is er niet veel verandert sinds mei 2008, toen ik daar was om ondersteuning te geven in het revalidatiecentrum van het China Western hospital. Het hier nog wat fris (16 graden) en het landschap word grauwer en grijzer naarmate we Deyang bereiken op ongeveer 80 km ten Noorden van Chengdu. De heropbouw na de aardbeving is heropgestart, men ziet nog veel gebouwen met barsten in the muren die leegstaan en onbewoonbaar zijn verklaard, maar grotendeels worden die opgeknapt of heropgebouwd, het Chinese economische wonder is daar niet vreemd aan!

Het weerzien met Pu, de administratrice van het project in Mianzhu, is hartelijk. Ze werkt me direct in met wat me te wachten staat de volgende dagen. Kort daarna ontmoet ik Sijing, die de coördinatie van het project waarneemt. Ze werkt er sinds oktober 2008, en kent het project zeer goed nu. Sijing is nog in haar artsen opleiding en heeft langs haar universiteit in Nanjing, de gelegenheid gekregen om te komen werken op het project en ervaring op te doen. Daarnaast is ze ook teamleidster van jonge revalidatie artsen en kinestherapeuten die met haar werken om informatie te vergaren rond het aantal gehandicapte personen. Tot zover werden er ongeveer 2070 geregistreerd.

De volgende dag nemen we de auto naar het tijdelijk kamp van Mianzhou, een stad die zwaar getroffen was door de aardbeving. Er bevindt zich daar een kamp met hospitaal en revalidatieafdeling. Handicap International steunt hier de behandeling voor revalidanten in het hospitaal met behulp van de ploeg van Sijing. Tien maanden na de aardbeving hebben de overlevenden een deel van hun leven kunnen heropnemen. De Chinese regering geeft hen onderdak in kampen waar nodig en behandelingen worden bekostigd in en rond die kampen met medesteun van organisaties uit Hong Kong en het binnenland. Het economisch wonder van China heeft veel rijken gemaakt en .. na de aardbeving, is er een golf van steun gekomen. Maar de zwaksten (zwaar gewonden, oudere mensen, personen die een handicap hadden voor de aardbeving…) hebben nog altijd hulp nodig.

Mijn eerste contacten met mensen in het kamp verloopt natuurlijk langs een vertaler. Het grootste probleem waarmee iedereen mee te kampen heeft is te weten wanneer ze terug kunnen naar hun oorspronkelijk dorp. Sommige steden in het gebied zullen niet meer heropgebouwd worden… Er bestaan enkele “spooksteden” waarvoor de regering nog moet beslissen of mensen er terug kunnen wonen of niet, gezien dat de meeste inwoners ervan gestorven zijn of niet meer terug willen. Deze beslissingen hangen in de lucht en voor mensen die met een handicap moeten leven weegt dat zwaarder dan voor de anderen. De directeur van het hospitaal werkt nu in het kamp met zijn personeel. Hij heeft ondersteuning gekregen van de gezondheidsdiensten om het hospitaal (dat verwoest werd tijdens de aardbeving) weer op te starten. Het enige grote probleem voor hem is personeel te vinden. Het overgrote deel van zijn staf werd gewond, verloor familie of kwam om tijdens de aardbeving. Die tijdelijke steun is nu zeer welkom …

Na een korte nacht in the trein begeef ik me maandag ochtend naar het bureau van Handicap International in Nanning, mijn eerste stop in China. Het landschap lijkt veel op dat van Vietnam, net zoals de mensen op het eerste zicht! Ik heb zelfs opschriften gezien in Vietnamese schrift. Blijkbaar maken de etnische Vietnamezen (de Zhouang) hier deel uit van de bevolking. Het land is een echte melting pot van minderheden (officieel zijn er 54), jammer genoeg gaan wij in het Westen vaak voorbij aan die enorme diversiteit…. We bekijken Chinesen als geheel maar het is de enige staat in de wereld die kapitalisme (Hong Kong en Macao), federalisme (in de autonome regio’s) en communisme naast elkaar laat groeien en waar je binnen de bevolking zowat alle religies terugvindt.

Diana, Andy, Lilly en Anna verwelkomen me hartelijk op het bureau en na een korte lunch rijden we naar Mashan, een klein stadje op 80 km. ten noorden van Nanning. Het landschap is zeer bergachtig met grote toppen die uitsteken boven het groene landschap. Na een halve dag werkvergadering ga ik met Chinese collega’s enkele bezoeken brengen aan jongeren met een handicap. Onze eerste stop is een schooltje waar het CBR (community based rehabilitation) programma de omkadering steunt om kinderen met een handicap naar school te kunnen laten gaan in het normaal onderwijs. De schooldirecteur heeft enkele vragen rond een van zijn leerlingen met hersenverlamming. De jongen kon goed meevolgen in zijn klas maar had problemen met de verplaatsingen omdat er geen handrails waren langs de trappen. Naargelang de discussie vorderde, brachten de onderwijzeressen nog vier andere kinderen met leerstoornissen die de klassen niet goed konden volgen. Ieder kind werd er besproken en een plan werd opgesteld om de leermethodes voor enkelen onder hen voortaan aan te passen met behulp van het referentiecentrum in Mashan van de Federatie voor Gehandicapte personen in China. Dit is nogmaals het bewijs dat integratie van kinderen met een handicap in normale scholen een goede oplossing blijkt te zijn in China: ze blijven school lopen naast andere kinderen en het personeel wordt beloond met erkenning, vorming en financiële steun wanneer ze deze integratie doorvoeren .

Daarna was het richting binnenstad (na een prachtig ritje met een locale rickshaw) door het heuvelachtige landschap) waar we bezoek brachten aan een jongen van 14 jaar die twee jaar geleden een ernstig verkeersongeval had. Sindsdien zat hij op een kamertje, gedeeld met zijn ouders en grootmoeder, in een rolstoel. Zoals dat vaak het geval is in China bestaan er geen verzekeringsfondsen om de kosten te dekken zoals wij dat kennen, alleen een toelage indien er armoede heerst in een gezin (wat het geval was voor deze familie). Na het ongeluk had de familie beslist om vanuit een dorpje naar de binnenstad te verhuizen zodat de vader beter werk zou vinden om de behandeling te bekostigen van zijn zoon. Doordat ze van een arme streek naar een rijkere verhuisden verloren ze wel die toelage. De ouders lagen daar niet wakker van … Ze probeerden meer een oplossing te vinden om hun (enige) zoon een betere revalidatie te geven . We gaven hen een kleine demonstratie van verschillende oefeningen en registreerden hen om regelmatig bezoek en opvolging te krijgen van het outreach programma van Handicap International. Er werden ook concrete afspraken gemaakt om de jongen binnen enkele maanden weer te leren stappen. Het onderzoek wees immers uit dat dit perfect mogelijk is. Op de weg terug naar onze verblijfplaats viel het me op dat er niet veel helmen werden gedragen. We passeerden langs enkele steengroeves die grote rotsblokken aan het slepen waren tussen arbeiders zonder enige bescherming of afbakeningen. Er is nog veel werk aan de winkel op het gebied van ongevalpreventie in China…

Terug op bezoek 10 maanden na de aardbeving

Toen ik het treinbiljet in handen kreeg vroeg ik aan mijn Vietnamese collega Hang of het plaatsnummer wel leesbaar genoeg was. Ze antwoordde me dat ik op tijd aan het station moest zijn en vandaar wel alles geregeld zou worden. Meestal is dat ook zo. Deze keer neem ik de trein vanuit Hanoi naar Nanning in China, een ritje van ongeveer 450 km.

Ik ga er een werkvergadering van Handicap International bijwonen en daarna 1500 kilometer noordelijker het project in Sichuan bijstaan voor enkele dagen.

Handicap International werkt daar in het hospitaal van Mianzhou. Na een verwoestende aardbeving (met meer dan 25.0000 gewonden en 80.000 doden) in mei 2008 was er een grote nood aan steun aan de slachtoffers op het gebied van revalidatie. Ik ging ter plaatse om in de referentiehospitaals in de hoofdstad Chengdu de behandeling van dwarsleasie-patienten te ondersteunen. Dwarsleasie is een een moeilijk woord voor ruggenmergletsels. Het gaat meestal over mensen die levenslang grotendeels verlamd zijn. Met Handicap International hebben we toen naast de eerste opvang van slachtoffers van de aardbeving ons vooral toegespitst op de langdurige opvolging van zwaargewonden die vermoedelijk tegen een leven met een zware beperking moeten aankijken. Er werd geschat dat ongeveer 10.000 mensen levenslange gevolgen zullen hebben na die dag …

Bekijk de afstand op de kaart.

Wat de dwarsleasie betreft ging het ongeveer om 180 personen die levend van onder het puin werden gehaald. Bij instortingen waarbij er vanalles vanuit de hoogte naar beneden stort had ik er nog meer verwacht, maar door de omvang van de ramp kon iedereen allicht niet tijdig vanonder het puin gehaald worden. Persoonlijk heb ik vorig jaar 35 gevallen kunnen behandelen. Die zaten toen nog in shockfase. Naargelang het niveau van de verwonding aan het ruggenmerg en hun algemene toestand moesten ze kunstmatig beademd worden. De behandeling was alleen mogelijk op het ziekenhuisbed en met gebarentaal. Ik spreek geen Chinees en zijzelf konden door kunstmatige beademing niet spreken. Ik kijk er echt naar uit, na meer dan 10 maanden, om sommigen van hen terug te kunnen zien… en hun stem te horen.

Het is de eerste keer dat ik dit traject met de trein afleg. Aan de grensovergang tussen Vietnam en China is er een tussenstop voor de controle van de douane. Hang en Thao (secretaresse en assistente in Vietnam) hadden me gewaarschuwd dat dat lang kan duren. Ik heb door dat op het hele treinstel ik de enige Europeaan ben, met maar vier andere medereizigers! De controle duurt slechts 15 minuten. Nu wachten we totdat de douane de trein laat vertrekken …

Wordt vervolgd

Lees hier Het geheim van een goed herstel is beweging, een interview met Eric Weerts over zijn eerste missie in China.